De Masterclass Meester Leiders

Inspiratie en waarden, kompas van de Meester Leider

De nieuwste Masterclass Meester Leiders is het resultaat van twee jaar intensief onderzoek en enthousiaste samenwerking van Tom Kok, Henk Gossink en Jan Willem Boissevain. Het resultaat is een diepgravende, onorthodoxe Masterclass over Inspireren met Waarden. Iedereen merkt het: het wordt er allemaal niet eenvoudige op voor leiders. Dat geeft niet, zolang jij maar telkens beter wordt. Tijd om de batterij op te laden. De informatie over deze splinternieuwe en unieke Masterclass is te vinden op deze aparte website:

Meesterleiders.nl

Het gaat om persoonlijk leiderschap in een publieke omgeving. Die publieke omgeving is relevant voor leiders in de private en de publieke sector. Want alleen met publiek gezag wordt je meesterlijk. Als u zich daarin wilt verdiepen is dit de goede masterclass.  Inschrijven kan via de website op www.meesterleiders.nl

Uw begeleiders, Tom Kok, Henk Gossink en Jan Willem Boissevain. Wij vertrouwen elkaar, wij bewonderen elkaar en wij respecteren elkaars zwakke punten. Samen staan wij voor de hoge kwaliteit van onze Masterclass.

Tom Kok

De verhalen en inzichten van Tom komen uit zijn politiek-bestuurlijke activiteiten (partijvoorzitter D66, voorzitter AVRO), zijn ervaringen bij de overheid (officier koninklijke marine, programmadirecteur DWR bij Binnenlandse zaken en ICTU-programmadirecteur persoonsgebonden budget voor VWS), zijn ervaringen in het bedrijfsleven (directievoorzitter FBTO-verzekeringen en directeur strategie Achmea Groep) en ervaringen als ondernemer sinds 2000 (CoolGroup). Toms drijfveren zijn inspiratie en Simon Koning.

Henk Gossink

Henk Gossink is partner bij van de Bunt Adviseurs en oprichter van de KNAP Academie, een platform voor pioniers in opleiden. Henk ontwikkelt vanaf 2005 opleidingen voor politiek-bestuurders, begeleidt individuele bestuurders en diverse colleges van Burgemeesters en Wethouders in hun ontwikkeling. Voor diverse ministeries gaf hij opleidingen vorm om het samenspel tussen bewindspersoon en ambtelijke organisatie te versterken. Zijn focus ligt op waarden zoeken en creëren bij complexe opgaven.  Henks drijfveren zijn Emma, gedoe en loslaten.

Jan Willem Boissevain

Jan Willem Boissevain is project- en interimmanager met meer dan 30 jaar ervaring in verandertrajecten vanuit het perspectief van de markt. Hij adviseert overheden over strategische vraagstukken, business transformatie en implementatie. Zijn persoonlijke drijfveer is het vergroten van het lerend vermogen tussen bedrijven en overheid. Het delen van zijn ervaringen en lessen die daaruit kunnen worden geleerd is de basis voor de trainingen die hij verzorgd voor bestuurders, managers en inkopers van de overheid, met altijd een levendige component over integriteit. Jan Willem heeft opleidingen verzorgd voor de Rijksacademie, de PBLQ Leergang, de ABD, Nederland ICT en NL Digital. Als opiniemaker publiceert hij regelmatig, o.a. op het platform van iBestuur. Jan Willems drijfveren zijn Hella Haasse, Coolblue en familiegeschiedenis.

Onze Masterclass is altijd in persoonlijke aanwezigheid, nooit online

De Masterclass Meester Leiders vindt plaats in persoon. Op onze locatie hebben wij een zeer ruime zaal beschikbaar, waar iedereen op de goede afstand van elkaar in persoon kan deelnemen aan de Masterclass. In deze ruimte worden alle Corona voorzorgsmaatregelen nageleefd. Het tot stand brengen van groepsbinding en persoonlijke behandeling is een prominent onderdeel van de formule.

Inhoud van de Masterclass

Rode draad

De rode draad in de Masterclass Meesterleiders is de verbinding tussen inspiratie en waarden. Daarbij gaat het om persoonlijke inspiratie en persoonlijke waarden. Niet zwart/wit, maar jouw keuzes. Keuzes die je vervolgens toepast in een publieke context. Hoe werkt jouw inspiratie en hoe werken jouw waarden in die publieke context? Wij bestuderen geen doctrines, maar verkennen wat werkt. En we bespreken hoe toekomst vast jouw keuzes zijn. De snelheid van veranderingen waardoor telkens nieuwe en meer eisen worden gesteld aan leiders. De Masterclass Meester Leiders biedt een nieuw kompas voor toekomstige leiders.

 

1

Inspirerend Leiderschap (Tom Kok)

Het doel van leiderschap is het inspireren van nieuwe leiders. Inspiratie is de sleutel. In deze module gaan we in op uw persoonlijke bron van inspiratie en de rol daarvan in uw private en zakelijke leven. En hoe deze inspiratiebron uw leiderschap inspireert. Inspiratie geeft antwoord op de belangrijkste vraag aan het management van onze tijd: Waarom? Deze module gaat over hoe inspiratie zorgt voor zingeving en richting. En in deze module gaan we in op instrumenten van inspirerend leiderschap
2

Integriteit in de praktijk (Jan Willem Boissevain)

Integriteit gaat veel verder dan het handelen conform de wet, regels en gedragscode. Het heeft vooral te maken met ethisch verantwoord handelen. Het gaat vooral om respect voor anderen, moraal en fatsoen. Een kant en klaar recept hoe te handelen in een bepaalde situatie is er niet. Het is meestal niet zwart of wit, maar meestal grijs. De consequenties voor ongepast of grensoverschrijdend gedrag kunnen groot zijn. Denk hierbij aan ontslag op staande voet, financiële schade of reputatieschade. Afhankelijk van de rol, omstandigheden en persoonlijke inschatting maken mensen verschillende keuzes. Welke beïnvloeding mag nog? Een bijzonder dilemma van integriteit is dat je daden worden beoordeeld naar de normen tien jaar later. Hoe ga je daar mee om? Hoe sta jij zelf ten opzichte van een klokkenluider? Waar ligt de grens tussen risicomijding en toedekken? Mag je een regel overtreden om het beste te doen voor de overheid? Aan de hand van cases die de docenten in hun eigen praktijk hebben meegemaakt verkennen we de grenzen en laten zien hoe verschillende doelgroepen ieder vanuit hun eigen invalshoek daar tegenaan kijken. Daarnaast worden cases van de deelnemers besproken. Via een elektronische stemming worden de keuzes die de deelnemers maken onderling vergeleken en vergeleken met de keuzes die gemaakt zijn in een recent landelijk onderzoek. Leven op de rand van de wet is niet integer. Wie kent de code van zijn vak? En wat dan nog? Klokkenluiders zijn altijd de pineut.
3

De bijzondere dynamiek van politieke organisaties (Henk Gossink)

De oudste organisatievormen zijn resultaatgericht. Zij leiden tot iets, maken iets mogelijk dat mensen (of dieren) alleen niet lukt. Politieke organisaties zijn anders. Zij zijn verschilgericht. Politieke organisaties maken het mogelijk dat verschillen in opvattingen, waarden en belangen werkbaar blijven en soms zelfs werkzaam worden. Dat betekent wel dat deze organisaties een hele andere dynamiek kennen dan de oervorm van organisaties: de actieorganisatie. De politieke organisatie is altijd overvraagd. En lost dit op door te praten, te besluiten en te doen. Maar in de ‘vanzelfdynamiek’ van politieke organisaties ontstaat ruimte tussen praten, besluiten en doen. Is dit hypocriet? Hoe ga je hiermee om binnen en buiten die organisatie? In verhalende vorm heeft deze dynamiek veel weg van het 19e-eeuwse feuilleton en de 20e -eeuwse soap. Het lijkt erop dat de vaste verhalen binnen een organisatie niet veranderen. Die dynamiek vraagt ook om een ander type leiderschap: gericht op verbinding in verschil. Wat zie je daarbij teveel en wat te weinig? Hoe ga je om met een coalitieakkoord dat onveranderbaar is maar overigens ook onuitvoerbaar? Hoe ga je om met je eigen inconsequenties? Over handig omgaan met deze dynamiek en het bijpassend type leiderschap gaat de eerste verdieping. De ontmoeting van de systeemwereld en de leefwereld. Leren van Corona en Toeslagen. Bestuurlijke overtuigingskracht (Aristoteles).
4

Geven en nemen bij complexe verandertrajecten (Jan Willem Boissevain)

Overheden staat voor grote veranderopgaven, maar kunnen dit niet zonder ondersteuning van gespecialiseerde leveranciers. Een goed samenspel tussen overheid en marktpartijen is essentieel. Het gaat om goed opdracht geven en goed opdracht nemen. De twee werelden verbinden. Helaas vormen overheid en bedrijven vormen al jaren een slecht huwelijk. Bedrijven klagen over de voortschrijdende juridificering van de aanbestedingspraktijk. De overheid voelt zich volkomen afhankelijk van bedrijven en ook weerloos tegen het opportunisme van bedrijven. Iedereen lijdt onder het beeld van overheid en ICT. Waarom staan projecten waar het niet goed gaat toch groen op het ICT-dashboard? Hoe kunnen overheid en bedrijven beter samenwerken? Hoe kom je uit de kramp? Hoe kan je agile projecten ook agile besturen? Door een beter wederzijds begrip kunnen cultuurverschillen makkelijker worden overbrugd. Met een overzicht van waar de goede opdrachtgever aan moet voldoen. En een rol voor het realiseren waaraan het bedrijfsleven zijn geld verdient. Wat staat er op het dashboard van het bedrijfsleven? De overheid stuurt op kosten en doorlooptijd. Maar, in de woorden van Willem van Oppen, CFO van KPN: “Als je op kosten stuurt, daalt de kwaliteit. Als je op kwaliteit stuurt, dalen de kosten.” In deze module ook aandacht voor digitale contacten bij complexe verandertrajecten en de ethiek van de digitale ontwikkeling.
5

Ethische dilemma’s en technologie (Jan Willem Boissevain)

Robotrechters, sensoren, biometrie en kunstmatige intelligentie: zomaar een kleine greep uit het speelgoedkabinet van bedrijfsleven en overheid. Het is bedoeld als gereedschap om ons leven makkelijk te maken. Of juist zuur? Het is een kwestie van menselijke maat of governance zoals dat wordt genoemd. Welke ethische overwegingen liggen daaraan ten grondslag? Mag je mensen naar een museum lokken met goedkope entreekaarten in ruil voor adresgegevens en hen vervolgens blijven bestoken met ongewenste reclame? Zijn killer robots verantwoord? Mogen verborgen camera's in reclamezuilen registreren hoelang reizigers naar een advertentie kijken? De voortschrijding van de technologie brengt een aantal van dit soort ethische dillema's met zich mee. Waar trek je de grens? Twaalf thema’s met een stelling en een tegenstelling. Ondersteund door de i-Bestuur enquête en met als achtergrond de columns die Jan Willem heeft geschreven. Over vertrouwen in de technologie. Over omgaan met een overheid als die niet functioneert. Op zoek naar de balans in de tegenstelling is dit echt een sessie van de persoonlijke stelling, van impertinente vragen die je aan elkaar stelt. Deze sessie loopt door tijdens het eten, met de mobiel uit. Met welke waarden benader jij de problemen? Wat zou jij doen als leider bij 7 problemen.
6

Hoe publieke leiders waarden creëren (Henk Gossink)

Wanneer doe je het goed? Deze vraag opent deze module. Om te weten wanneer je het goed doet zal je besef moeten hebben van de publieke waarden in het openbaar bestuur en van jouw waarden daarin. Het debat dat volgt tussen de deelnemers vormt een mini college in toegepaste publieke waarden. Als het spannend wordt, wanneer er publieke weerstand ontstaat, ontlenen leiders gezag aan de geloofwaardige inzet van hun waarden. Verschillende bestuurskundige onderzoeken laten dit zien. Vier perspectieven uit wetenschappelijk onderzoek worden met de groep gedeeld. Tegelijkertijd is de vraag hoe die waarden in het geding komen. Overheidsorganisaties dreigen productieorganisaties te worden. Het is niet zo dat ze klaarliggen op het schap. In het spel tussen verschillende belangen komen deze waarden naar voren. In de benadering van Harvard professor Mark Moore bewegen publieke leiders in een strategische driehoek tussen effectieve inzet van middelen, schakelen tussen belangen en het verbinden van waarden. En wat is de rol van verschillen in cultuur en achtergrond? Dat spel in de strategische driehoek vormt de inzet van deze tweede verdieping. Daar komt bij dat in de loop van de tijd er steeds meer verwachtingen bijkomen voor de overheid. Dat roept om ruimte voor de overheidsdienaar, anders dreigt: hitting the target, missing the point. Bij deze module wordt gebruik gemaakt van video’s van korte gesprekken met ervaringsdeskundigen. Hoe werk jij? Waarom werk jij zo? Wat zijn de waarden die jouw werkwijze drijven? Afgerekend worden op toekomstige waarden, met de bril van dan kijken naar wat nu gebeurt.
7

Waardering voor politiek en overheid (Tom Kok)

Een boeiende reis door politiek en overheid, die begint bij jouw eigen waardering van die politiek en die overheid. Wat is er mis met ons politiek stelsel? Schaam jij je voor ons stelsel? Ben je het wellicht eens met een deel van de hardste kritiek op ons stelsel? Voor welke manco’s staat een zaak als de toeslagenaffaire? Wat zou jij als eerste veranderen? Zijn er andere stelsels die wellicht beter werken? Welke grondwetswijzigingen zouden het kunnen halen? Van daaruit verkennen we de regels van het Huis van Thorbecke en hoe dat werkt tussen de top van de overheid en de politiek: het grijze gebied van de ongeschreven regels. Welke ruimte heeft een minister nodig van een ambtenaar, welke ruimte heeft de ambtenaar nodig van de minister? Welke positie heeft de burger? Onderdaan, klant en baas? Hoe sta je als ondernemer/leverancier tegenover de overheid en de politiek? Waar verschilt politieke verantwoordelijkheid van ambtelijke verantwoordelijkheid en van ondernemersverantwoordelijkheid? Populisme kent drie hoofdstromen: onmiddellijk en (rechtstreeks uitvoeren van de volkswil), relatietherapeuten (herstellen van de banden) en restaurateurs van het gezag. Deze module gaat over het bij elkaar brengen van samenleving, overheid en politiek op nieuwe manieren. Over de bedoeling van de wetgever, over volledig informeren, over comply or explain, over vooroplopen in volgen, zorgvuldigheid, zuinig werken, en de bizarre rol van onderzoek. Over ‘purpose’, nieuwe doelen en nieuw leiderschap. Want hoe je het ook bekijkt, de Nederlandse overheid hoort toch bij de best presterende overheden ter wereld… Beleid en uitvoering. De rol van de overheid is belangrijker geworden door de bankencrisis, de pandemie en de luchtvaart. De oprukkende publieke zaak, ook voor private leiders. Het publieke gehalte van particuliere ondernemingen. Voorbeeld booking.com en Airbnb. Raplh Hamers ING. Is de regering de klant of de leider van de overheid? En de burger? Vaak is de minister of de tweede kamer degene die een opdracht in gang zet, is een topambtenaar de opdrachtgever en een directeur of beleidsambtenaar de gedelegeerd opdrachtgever. Opdrachtgeverschap is een nieuw vak voor politiek en overheid. En opdrachtnemer zijn van de overheid is een vak apart. Wie beoordeelt wie? Wat als er conflict is over het publiek belang? Over beleid en uitvoering, over Wat en Hoe, over naast de opdrachtgever gaan staan, over tijd en geld, over de kunst van escalatie. Ook over een sensitief gesprek en de gunfactor en over leiderschap voor en na Corona. Verder over leiderschap en gewenst gedrag in de organisatie (cultuurverandering’). Ook even praten over leiderschap en geld. Wat is een perverse beloningsstructuur? Je bonus verdelen over het team? Trump, media en waarheid. Wat is jouw kompas? Stelt jouw kompas grenzen?
8

Sturen op spanning (Henk Gossink)

Onderwerpen waar we het allemaal over eens zijn lijken aantrekkelijk voor resultaatgerichte leiders: je kunt zonder veel discussie aan de slag. Toch zit er een belangrijk nadeel aan, het is bijna onmogelijk om de aandacht van bewindspersonen of politieke bestuurders vast te houden. Dat komt door een gebrek aan spanning. Dat kan het lastig maken om betrokkenen scherp te houden en te overleven in de dagdagelijkse prioriteiten. Een gezonde spanning rond je opgave creëren is een wezenlijke opdracht voor iedere publieke professional die aan wil sluiten op de ambitie van zijn of haar bestuurder. Over het opbouwen van die gezonde spanning gaat de derde verdieping. Wanneer is spanning gezond? Is de spanning om draagvlak voor elkaar te krijgen gezonde spanning of stress en frustratie? Het bedrijfsleven heeft dat veel minder. Met daarbij ook aandacht voor sturen onder spanning: ik was wethouder en ik heb het overleefd. En hoe ga je om met een wethouder die meer toezegt dan hij kan waarmaken? In groepjes uiteen om te bespreken: Wat heb ik te doen en waarom is dat spannend? Hoe houd je in de publieke sector de spanning over de jaren vast? Het verhaal van de relatieve populariteit. Je best doen geeft waarde. Hoe liet Els Borst Zalm meedenken? Moet je voorkomen dat een opdrachtgever fouten maakt of het rustig laten gebeuren en dan de redder zijn? Het verhaal van Down side risk: niet teveel fouten voorkomen, dan wordt er niet meer geleerd. Do not waste a good crisis. Heeft een minister het nodig om uit de wind gehouden te worden of is hij voorbestemd voor die wind? Is gebrek aan spanning ook gebrek aan inspiratie? De spanning van integriteitsissues en klokkenluiders.
Besturen en criminaliteit: ongewenste spaning. Collectieve ambitie versus individuele ambitie: jouw team. War is de opbrengst van het team?
9

Meesterleiders, persoonlijkheid en tijd (Tom Kok)

De meeste sollicitanten worden binnen tien seconden aangenomen of afgewezen. Wat gebeurt daar? Welke uitwisseling vindt plaats? Wat gebeurt daar tussen persoonlijkheden? En hoe vindt die uitwisseling plaats bij een leider? Wat is de invloed van je persoonlijkheid op je leiderschap? Is de rol van jouw persoonlijkheid in je leiderschap stuurbaar? In deze sessie gaan we fundamenteel in op leiden vanuit je persoonlijkheid, zonder te handelen en te spreken. In deze sessie aandacht voor tijd, de bondgenoot van de leider. En voor ruimte, een wonderlijk effectief concept voor een leider. Krijg die eens onder de knie. Tenslotte: je valt niet op je zwaktes, op je kracht ben je kwetsbaar. Aandacht voor succes, weerbaarheid, overbelasting en gracieus vertrekken als leider.
10

Persoonlijke colleges (door de deelnemers)

Iedere deelnemer wordt uitgenodigd om een college van twintig minuten te geven over een eigen ervaring van meesterlijk leiderschap.
11

Keuzesessie

In de loop van de Masterclass krijgen de deelnemers de gelegenheid om samen te kiezen voor een extra sessie over een onderwerp naar keuze.
12

Synthese

Samenhangende synthese van belangrijkste boodschappen en lessen. Plek voor wat is ontstaan. Tijdens deze sessie wordt een professionele debriefing gemaakt. Welk gedrag van jou verander je door deze masterclass? Hoe ga je hiermee verder? (Quo vadis). Een persoonlijk plan maken. Afspraken over de groepsdynamiek als alumni. Nazorg.

Ik vind dat alles mag, wat altijd is.

— Uitspraak van een gehandicapt kind, Lezen is moeilijk denken Houtpers, 2002